Soevereiniteit staat sinds kort op vrijwel elke agenda bij de overheid. Waar data staat, onder welk recht die valt en wie er in het uiterste geval bij kan, zijn vragen die eindelijk hardop gesteld worden. In de trajecten die wij zien blijft het antwoord er alleen vaak bij steken dat er een lijstje is afgevinkt.
Dat gaat dan zo. Staat de data in Europa, ja. Ligt er een verwerkersovereenkomst, ja. Daarmee is het dossier gesloten en gaat de aanbesteding door. Wat er in dat gesprek niet aan bod komt is onder welk recht de partij valt die het beheert, wat er gebeurt bij een verzoek van buiten Europa, en of je je gegevens er over drie jaar in bruikbare vorm weer uit krijgt als je wilt overstappen. Die vragen worden minder graag gesteld, want de antwoorden hebben gevolgen voor leveranciers waar je al mee werkt.
Waarom klantcontact hier eerder tegenaan loopt dan de rest
In klantcontact komt het sneller aan de oppervlakte dan in de meeste andere domeinen. Er komen gesprekken binnen die worden opgenomen, er worden transcripties van gemaakt, en daar worden weer samenvattingen van gegenereerd. Bij een gemeente gaat dat over mensen die schulden hebben of hun huis dreigen kwijt te raken. In de zorg en bij hulpverlening is het nog gevoeliger. Dat zijn geen bestanden die je ergens neerzet omdat het praktisch uitkomt.
Bij een aantal veelgebruikte kanalen is de soevereiniteit gewoon niet geregeld, en in de praktijk wordt dat opgelost door er niet naar te vragen. Dat gaat een tijd goed.
Drie vragen brengen je in een gesprek met een leverancier al een heel eind. Waar draait de verwerking en onder welk recht valt de partij die dat doet. Wat gebeurt er met opnames, transcripties en de data waarmee modellen worden getraind. En hoe krijg je alles er weer uit als je stopt. Blijven de antwoorden daarop vaag, dan gaat het gesprek eigenlijk al niet meer over soevereiniteit maar over hoe afhankelijk je bent geworden.
